Kenya'da ABD tarafından finanse edilmesi planlanan Ebola izolasyon tesisi, ülke genelinde tartışmalara yol açtı.Geçtiğimiz hafta başkent Nairobi başta olmak üzere çeşitli kentlerde düzenlenen protestolarda göstericiler, “Kenya bir Amerikan kolonisi değildir” sloganlarıyla projeye tepki gösterdi. 

Söz konusu tesisin, yurt dışında Ebola virüsüne maruz kalan ABD vatandaşlarının tedavi ve izolasyonu amacıyla kurulmasının planlandığı belirtiliyor. Ancak proje, daha önce hiç Ebola kaynaklı ölüm vakası görülmeyen Kenya'da ciddi endişelere neden oldu. En yakın Ebola salgınlarının, virüsün ilk kez tespit edildiği Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğu bölgeleri ile komşu Uganda'da, Kenya'ya yaklaşık 2 bin 400 kilometre uzaklıkta yaşandığı ifade ediliyor.

Projeye karşı çıkan çevreler, tesisin Kenya'yı ABD'nin kendi topraklarında kabul etmeyeceği sağlık risklerine maruz bırakacağını savunuyor. Konuyla ilgili açılan dava kapsamında bir mahkeme, hukuki süreç tamamlanıncaya kadar inşaat çalışmalarının durdurulmasına karar verdi. Buna rağmen Kenya hükümeti, kısa süre önce ABD ile imzaladığı 1,6 milyar dolarlık sağlık iş birliği anlaşmasının da etkisiyle projeye desteğini sürdürüyor.

Kenya Devlet Başkanı William Ruto, eleştirilere rağmen projeyi savunarak, yıllardır Amerikan yardımlarından yararlanan ülkesinin ABD tarafından finanse edilen bir sağlık tesisini reddetmesinin “insani açıdan doğru olmayacağını” söyledi.

Ancak eski Devlet Başkan Yardımcısı Rigathi Gachagua, projeye sert tepki gösterdi. CNN'e konuşan Gachagua, ABD'nin çifte standart uyguladığını ileri sürerek, “Amerikalıların kendi ülkelerinde riskli buldukları bir uygulamayı Kenya'da hayata geçirmek istemeleri kabul edilemez. Bu yaklaşımı adaletsiz ve çifte standart olarak görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Gachagua ayrıca söz konusu anlaşmanın “Kenya halkının kaygılarını göz ardı ederek ABD çıkarlarını önceleyen, tamamen duyarsız bir yaklaşım” olduğunu savundu.

ABD'nin Afrika Politikası Tartışılıyor

Kenya'daki Ebola tesisi tartışması, Afrika genelinde yükselen daha geniş çaplı bir rahatsızlığın yansıması olarak değerlendiriliyor. Birçok Afrika ülkesinde, ABD'nin özellikle Başkan Donald Trump yönetimi döneminde benimsediği politikaların karşılıklı faydadan çok Washington'ın çıkarlarını öncelediği yönündeki eleştiriler giderek güç kazanıyor.

Trump'ın yeniden göreve dönmesinin ardından ABD yönetimi, dış yardımların büyük bölümünü durdurmuş ve binlerce yardım sözleşmesini iptal etmişti. Bu süreç, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı'nın (USAID) faaliyetlerinin büyük ölçüde sona ermesine yol açarken, Afrika dahil birçok bölgede sağlık ve insani yardım programlarının finansmanında önemli kesintiler yaşanmıştı.

Uzun yıllar boyunca ABD kaynakları, kıta genelinde HIV/AIDS, sıtma ve tüberkülozla mücadelede önemli rol oynadı. Ancak son dönemde Washington yönetimi, yardım odaklı yaklaşım yerine ikili anlaşmalara dayanan yeni bir model benimsiyor. “Önce Amerika Küresel Sağlık Stratejisi” kapsamında yürütülen bu politika, doğrudan ülke bazlı iş birliklerini öne çıkarırken, ABD yönetimi bunun yardıma bağımlılığı azaltacağını ve karşılıklı çıkarları geliştireceğini savunuyor.

Buna karşın Afrika ülkelerinde, yardımların yerini alan yeni anlaşmaların hangi yükümlülükleri beraberinde getirdiği ve ülkelerin bu süreçte ne tür tavizler vermek zorunda kalacağı yönündeki soru işaretleri giderek artıyor.

Sağlık Anlaşmalarında Şartlar Tartışma Konusu

ABD'nin son dönemde en az 16 Afrika ülkesiyle yeni sağlık iş birliği anlaşmaları imzaladığı belirtiliyor. Ancak bazı anlaşmaların, taraflar arasında şartlar konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle askıya alındığı ifade ediliyor.

Uzmanlar, sağlık alanındaki bu yeni iş birliği modelinin önümüzdeki dönemde Afrika ile ABD arasındaki ilişkilerin seyrini belirleyen önemli başlıklardan biri olacağını değerlendiriyor.