Afrika’da elektrikli motosiklet ve üç tekerlekli araçlara yönelik talep hızla artıyor. Çin’den kıtaya yapılan elektrikli motosiklet ve üç tekerlekli araç ithalatı, 2026’nın ilk yarısında yaklaşık yüzde 60 artarak 114,6 milyon dolara ulaştı.

Afrika genelinde iki ve üç tekerlekli araçlar, özellikle ulaşım, yolcu taşımacılığı ve kurye hizmetlerinde yoğun şekilde kullanılıyor. Benzinli ve dizel motorların yerini elektrikli modellerin alması, yakıt tüketiminin yanı sıra şehirlerdeki hava kirliliğinin azaltılmasına da katkı sağlayabilir.
İthalattaki artışta Fas, Mısır ve Cezayir başı çekti. Kuzey Afrika, Çin’den tamamen monte edilmiş elektrikli scooter ve mopedlerin önemli pazarlarından biri haline geldi.
Fas, yılın ilk yarısında 21,7 milyon dolar değerinde 80 bin 188 elektrikli motosiklet ve benzeri araç ithal ederek kıtada ilk sırada yer aldı. Fas’ı Mısır ve Cezayir takip etti.
Sahra Altı Afrika’da ise Güney Afrika öne çıktı. Ülke, 6,9 milyon dolar değerinde 19 bin 635 elektrikli bisiklet ithal etti.

BİREYSEL KULLANIM VE TİCARİ TAŞIMACILIK
Afrika genelinde elektrikli iki ve üç tekerlekli araç sektörünü takip eden uzman Peter Kossakowski, kıtadaki pazarların farklı ihtiyaçlara sahip olduğuna dikkat çekti.
Kuzey Afrika’da Çin’den ithal edilen elektrikli araçların büyük bölümünü, işe gidip gelme ve kısa mesafeli ulaşım amacıyla kullanılan scooter ve mopedlerin oluşturduğu belirtiliyor.
Doğu ve Batı Afrika’da ise elektrikli motosikletler daha çok ticari amaçlarla kullanılıyor. Motosiklet taksi sürücüleri ve kurye hizmetlerinde çalışanlar, araçlarla günde 150 kilometreye kadar yol kat edebiliyor.
Bu nedenle elektrikli motosikletlerde hızlı şarjın yanı sıra batarya değiştirme sistemleri de önem kazanıyor. Sürücüler, boşalan bataryayı şarj edilmesini beklemek yerine dolu bir bataryayla değiştirebiliyor. Bu sistem, motosikleti günlük gelir elde etmek için kullanan sürücüler açısından zaman kaybını azaltıyor.

YATIRIMLAR DOĞU VE ORTA AFRİKA’YA KAYIYOR
Elektrikli araçlara yönelik yatırımların önemli bölümü ise Doğu ve Orta Afrika’da yoğunlaşıyor. Şirketler, yerel montaj tesislerinin yanı sıra batarya değiştirme ve şarj istasyonları ile ticari motosikletlere yönelik hizmet ağları kuruyor.
Afrika'nın önde gelen elektrikli motosiklet şirketlerinden Spiro'nun geçen yıl 348 milyon dolardan fazla yatırım topladığı belirtildi. Diğer şirketler de özellikle motosiklet taksi ve teslimat sektörlerine yönelik yerel montaj, batarya değiştirme ve şarj altyapısına yatırım yapıyor.
Afrika Teknoloji Gelecekleri Laboratuvarı araştırmacılarından Tom Courtright, Doğu ve Batı Afrika’daki elektrikli motosikletlerin önemli bölümünün Çinli üreticilerden geldiğini, ancak yerel şirketlerin bu araçları bölgesel ticari ihtiyaçlara göre uyarladığını belirtti.

UGANDA VE KENYA’DA ELEKTRİKLİ MOTOSİKLET PAYI YĞKSELİŞTE
Elektrikli motosikletlerin Afrika'daki yaygınlaşması, geleneksel motosiklet pazarında da değişime yol açıyor.
Courtright'ın verilerine göre, geçen yıl Uganda'daki motosiklet satışlarının yaklaşık yüzde 20'sini, Kenya'daki satışların ise yüzde 15'ini elektrikli motosikletler oluşturdu.
Uzmanlara göre elektrikli motosikletlerin en önemli avantajlarından biri daha düşük işletme ve bakım maliyetleri. Bu durumun motosikletlere yönelik talebi yaklaşık yüzde 20 artırabileceği değerlendiriliyor.
Elektrikli motosikletlerin yaygınlaşması, Afrika ülkelerinin yakıt ithalatını da azaltabilir. Uganda'da elektrikli motosikletlere geçişin yaklaşık 600 milyon dolarlık, Kenya'da ise 600 ila 800 milyon dolarlık yakıt ithalatının yerini alabileceği tahmin ediliyor.

YERLİ ÜRETİM HENÜZ SINIRLI
Ancak Afrika'daki elektrikli motosiklet sektörünün önemli bir bölümü henüz tam anlamıyla yerli üretime dayanmıyor.
Özellikle Doğu ve Batı Afrika'da şirketler, motosikletleri sıfırdan üretmek yerine ithal parçaları bir araya getiriyor. Motor, kontrol ünitesi ve batarya hücreleri büyük ölçüde dışarıdan temin edilirken, yerel üretim daha çok koltuk, ayaklık ve metal gövde gibi parçalara yoğunlaşıyor.
Uzmanlara göre Sahra Altı Afrika'nın en önemli avantajlarından biri, yüksek kullanım oranına sahip ticari motosikletler etrafında gelişen yeni tedarik zinciri olabilir. Batarya değiştirme sistemleri, finansman ve servis hizmetleri bu zincirin temel unsurları arasında yer alıyor.

BATARYA STANDARDI SEKTÖRÜN ÖNÜNDEKİ ENGEL
Elektrikli motosiklet sektörünün büyümesinin önündeki en önemli sorunlardan biri ise batarya sistemlerindeki standardizasyon eksikliği.
Şirketlerin farklı batarya, bağlantı ekipmanı ve yazılım sistemleri kullanması, sürücülerin farklı ağlardan yararlanmasını zorlaştırıyor. Bu durum aynı zamanda yerel batarya üretiminin ekonomik ölçekte gelişmesini de güçleştiriyor.
Kossakowski'ye göre batarya değiştirme sistemi, elektrikli motosikletlerde menzil sorununa çözüm getirirken farklı şirketlerin birbirinden bağımsız kapalı sistemler oluşturmasına da yol açtı. Bu durum üretim ölçeğini ve kullanılmış bataryaların yeniden satış değerini sınırlıyor.
Afrika'da elektrikli motosiklet dönüşümünün hız kazanması ise uygun finansman imkanlarının artırılmasına, güvenilir elektrik altyapısına, şarj ve batarya değiştirme istasyonlarının yaygınlaştırılmasına, öngörülebilir kamu politikalarına ve ülkeler arasında daha fazla teknik standardizasyon sağlanmasına bağlı olacak.
Çin’den yapılan ithalattaki hızlı artış, Afrika’nın ulaşım sektöründe elektrikli dönüşümün artık yalnızca geleceğe yönelik bir hedef olmaktan çıkıp hızla büyüyen bir pazar haline geldiğini gösteriyor.