Orak hücreli anemi vakalarının yaklaşık yüzde 80’inin görüldüğü Afrika’da, Senegalli bir ilaç şirketi kıtada üretilen ilk hidroksiüre temelli tedaviyi geliştirdi. Yerli üretim, milyonlarca hastanın pahalı ithal ilaçlara bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.

Senegal merkezli ilaç şirketi Teranga Pharma, Afrika’da orak hücreli anemi tedavisinde kullanılan hidroksiürenin yerli jenerik versiyonunu geliştirdi. Şirketin Drepaf adıyla piyasaya sunduğu ilaç, kıtadaki milyonlarca hasta için önemli bir tedavi seçeneği olarak değerlendiriliyor.
Orak hücreli anemi, kırmızı kan hücrelerinin yapısını ve işlevini etkileyen kalıtsal bir kan hastalığı. Hastalarda şiddetli ağrı krizleri, kansızlık, aşırı yorgunluk ve çeşitli organ hasarları görülebiliyor.
Senegal’de yaşayan 18 yaşındaki Mamadou Tahirou da hastalığın ağır sonuçlarıyla mücadele eden gençlerden biri.
Şiddetli kemik ağrıları, anemi, yoğun yorgunluk ve baş ağrıları nedeniyle sık sık hastaneye gitmek zorunda kalan Tahirou, yaşadığı sıkıntıların eğitim hayatını da etkilediğini belirtti.
“Çok acı veriyor ve büyük bir ıstırap çekiyorsunuz. Hastalıktan korunmak için yeterli imkânınız olmadığında daha da fazla acı çekiyorsunuz” diyen Tahirou, ailesinin de tedavi sürecinde büyük zorluk yaşadığını söyledi.
Annesi Rabiatou Diallo ise oğlunun zaman zaman yürüyemeyecek kadar şiddetli ağrılar yaşadığını ve ilaç ile hastane masraflarının aile bütçesini zorladığını ifade etti.

VAKALARIN YÜZDE 80'İ AFRİKA'DA
Orak hücreli anemi vakalarının yaklaşık yüzde 80'i Afrika kıtasında görülüyor. Buna rağmen Afrika ülkeleri, hastalığın tedavisinde kullanılan ilaçların önemli bölümünü Avrupa ve Amerika'dan ithal ediyor.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen hidroksiüre, hastalığın neden olduğu ağrı krizlerinin ve hastaneye yatışların azaltılmasına, kan nakli ihtiyacının düşürülmesine ve erken ölüm riskinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Ancak ilacın ithal edilmesi ve yüksek maliyeti, birçok Afrikalı hastanın tedaviye düzenli şekilde erişmesini zorlaştırıyor.

“AFRİKALILAR BU MOLEKÜLE ERİŞEMİYORDU”
Teranga Pharma Üst Yöneticisi Mouhamadou Sow, şirketin geliştirdiği jenerik hidroksiürenin temel amacının Afrika'daki hastaların tedaviye erişimini kolaylaştırmak olduğunu belirtti.
Sow, “Afrikalılar aktif bileşene erişemiyor. Teranga Pharma olarak önceliğimiz, Senegallilerin ve Afrikalıların bu moleküle erişmesini sağlamak” dedi.
Şirketin Drepaf'ı geliştirmesinden önce, ithal ilacı temin edemeyen veya satın alma gücü bulunmayan hastalar için yerel bir alternatif bulunmadığı ifade edildi.
Bu durumun doktorları da zor durumda bıraktığı, tedaviye erişimdeki sorunlar nedeniyle bazı durumlarda hastalığın temel nedenine yönelik tedavi yerine yalnızca ortaya çıkan belirtilerin kontrol altına alınmaya çalışıldığı belirtildi.

HEDEF: TEDAVİYE ERİŞİMİ ÜÇ KAT ARTIRMAK
Kasım 2025'te piyasaya sunulan Drepaf'ın yetişkinler için 500 miligram, çocuklar için ise 100 miligram doz seçenekleri bulunuyor.
Şirket, tedavinin Afrika'da orak hücreli anemi hastalarının ilaca erişimini önemli ölçüde artırmasını hedefliyor.
Yerli üretimin, ithal ilaçlara kıyasla maliyetleri düşürerek hastaların tedaviye düzenli erişiminin önünü açması bekleniyor.

AFRİKA'DA İLAÇ ÜRETİMİ İÇİN YENİ ADIM
Yaklaşık 7,1 milyon dolarlık finansmanla desteklenen girişim, Afrika'nın ilaç sektöründe dışa bağımlılığını azaltma çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Teranga Pharma, üretim kapasitesini artırmak ve diğer Afrika ülkelerine de ilaç tedarik etmek amacıyla Hindistan'dan bir teknik ortakla iş birliği yapıyor.
Şirketin Burkina Faso, Gine ve Fildişi Sahili'nde çalışmalar yürüttüğü, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gabon ve Kamerun'dan da talepler aldığı bildirildi.

HEDEF 2030
Teranga Pharma, yalnızca orak hücreli anemi tedavisi üretmekle kalmayıp Sahra Altı Afrika'da ilaç üretim kapasitesinin güçlendirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor.
Şirket, 2030 yılına kadar Sahra Altı Afrika'daki talebin tamamını karşılayabilecek bir üretim ağı oluşturmayı amaçlıyor.
Teranga Pharma CEO'su Mouhamadou Sow, Afrika'nın sağlık alanındaki geleceğinin kıtada üretilen ilaçlarla güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Afrika'nın gelişmesi ve Afrikalıların sağlıklı bir geleceğe sahip olması için Afrikalıların kullandığı ilaçların Afrika'da üretilmesi gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Senegal'in attığı bu adım, yalnızca milyonlarca orak hücre hastası için daha uygun maliyetli tedavi umudu değil, aynı zamanda Afrika'nın ilaçta dışa bağımlılığını azaltma hedefinde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.